รอมฎอน - โรงพยาบาลกรุงเทพเชียงใหม่

diabetes

 

ในช่วงเดือนรอมฎอนหรือเดือนบวช ผู้นับถือศาสนาอิสลามจะถือศีลอด งดรับประทานอาหารและเครื่องดื่มตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพระอาทิตย์ตก ดังนั้นการรับประทานยาหรือการใช้ยาจึงต้องปรับเปลี่ยนเวลารับประทานหรือปรับขนาดยาด้วย โดยเฉพาะยาที่มีการออกฤทธิ์สัมพันธ์กับการรับประทานอาหารหรือระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน

ยาลดระดับน้ำตาลในเลือดมีหลายชนิด แต่ละชนิดมีกลไกการออกฤทธิ์แตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนการถือศีลอด โดยแพทย์จะประเมินความพร้อมของร่างกาย ความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อน อาการข้างเคียงจากยา ขนาดมื้ออาหารที่รับประทาน กิจกรรมระหว่างวัน และให้คำแนะนำในการปรับเปลี่ยนการใช้ยาสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

การปรับยาเบาหวานเบื้องต้นมีหลักการคือ เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและป้องกันการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) และภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ จากการงดอาหารและน้ำ ยาที่ไม่ทำให้เกิดอาการข้างเคียงน้ำตาลในเลือดต่ำสามารถใช้ยาขนาดปกติ โดยส่วนใหญ่ผู้ที่ถือศีลอดจะรับประทานอาหาร 2 มื้อหลัก คือมื้อก่อนพระอาทิตย์ขึ้น (สะฮูร, ซุโฮร์; Suhoor) และมื้อหลังพระอาทิตย์ตก (อิฟตาร์; Iftar) มักเปลี่ยนเวลาจากยามื้อเช้าซึ่งเป็นมื้อหลักไปเป็นยามื้อหลังพระอาทิตย์ตก และยาที่เดิมรับประทานมื้อเย็นก็เปลี่ยนเป็นมื้อก่อนพระอาทิตย์ขึ้น

ตัวอย่างยาที่เกิดอาการข้างเคียงน้ำตาลในเลือดต่ำได้น้อย เช่น

ส่วนยากลุ่มที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลิน อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงจนเสี่ยงเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ผู้ป่วยที่ใช้ยากลุ่มนี้จึงควรใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างใกล้ชิด แพทย์อาจแนะนำให้ปรับลดขนาดยาหรือจำนวนมื้อยาที่ใช้ต่อวันลงเพื่อป้องกันการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เช่น

            ทั้งนี้หากผู้ที่ถือศีลอดมีอาการของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เช่น รู้สึกหิว ใจสั่น มือสั่น เหงื่อออก ปวดศีรษะ หมดสติ หรือเจาะวัดระดับน้ำตาลในเลือดได้น้อยกว่า 70 mg/dL ควรหยุดการถือศีลอดและรับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล เช่น น้ำผลไม้ น้ำหวาน เป็นต้น หากอาการยังไม่ดีขึ้นควรรีบมาโรงพยาบาล

 

ที่มา:    

  1. Faris, Moezalislam & Alliance, International & Hassanein, Mohamed. (2021). Diabetes and Ramadan: Practical Guidelines 2021.
  2. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2560
  3. Al-Arouj, Monira. et al. Recommendations for Management of Diabetes During Ramadan. Diabetes Care 33.8 (2010): 1895-1902.

 

 

ผู้เขียน เภสัชกร วรพจน์ บุญมาทอง